Verduurzamen ondanks netcongestie: wat kan er in de zorg?
Je wilt gebouwen verduurzamen en minder gas gebruiken. Maar zodra warmtepompen of andere elektrische installaties in beeld komen, volgt de vraag: past dat wel binnen de huidige stroomaansluiting?
Door netcongestie is een zwaardere aansluiting lang niet altijd mogelijk. Dat betekent alleen niet automatisch dat verduurzaming moet wachten. De eerste vraag is namelijk niet hoeveel vermogen alle nieuwe installaties bij elkaar op papier vragen. Veel belangrijker is wanneer dat vermogen werkelijk nodig is. Juist daar kan ruimte zitten.
Voor zorgorganisaties vraagt dat om extra zorgvuldig rekenen. Zorg gaat 24 uur per dag door, comfort moet op peil blijven en warm tapwater kan een grote belasting vormen. Door gebouw, gebruik en energieprofiel samen te analyseren, blijkt verduurzaming soms toch mogelijk binnen de bestaande aansluiting.
Waarom netcongestie in de zorg extra aandacht vraagt
Een zorggebouw kun je niet zomaar benaderen als een kantoor of school. Bewoners en cliënten zijn afhankelijk van een prettig en betrouwbaar binnenklimaat. Verwarming, ventilatie en warm water moeten beschikbaar zijn wanneer ze nodig zijn. Daarom gaat het bij verduurzaming niet alleen om de vraag hoeveel energie een installatie gebruikt. Je moet ook weten wanneer de vraag ontstaat en welke installaties tegelijkertijd vermogen vragen. Juist die gelijktijdigheid bepaalt uiteindelijk hoeveel capaciteit je werkelijk nodig hebt.
De praktijk laat zien dat er soms meer ruimte is
Dat zagen we bijvoorbeeld bij Stichting Karakter, specialist in kinder en jeugdpsychiatrie. Een eerder advies ging ervan uit dat volledig elektrisch verwarmen door netcongestie en de beschikbare capaciteit niet mogelijk was. We analyseerden daarom het werkelijke energiegebruik opnieuw en keken veel gedetailleerder naar de momenten waarop vermogen nodig was. Daaruit bleek dat de pieken anders lagen dan eerder was aangenomen.
Met dynamische gebouwsimulaties kon vervolgens worden bepaald welk vermogen werkelijk nodig was. Voor twee gebouwen bleek 45 kW per gebouw voldoende. Daardoor werd volledig elektrisch verwarmen alsnog mogelijk binnen de beschikbare capaciteit.
Kijk naar het werkelijke verbruik, niet alleen naar het opgesteld vermogen
Een veelgemaakte fout is om het vermogen van alle toekomstige installaties bij elkaar op te tellen en dat rechtstreeks naast de capaciteit van de aansluiting te leggen. Dat geeft niet altijd een realistisch beeld. Niet alle installaties draaien namelijk tegelijkertijd op vol vermogen. Verwarming, warmtapwater, ventilatie en andere apparatuur hebben ieder hun eigen gebruikspatroon.
Daarom kijken we naar kwartierwaarden en naar de werkelijke pieken in het energiegebruik. Vervolgens brengen we ook de toekomstige situatie in beeld. Wat gebeurt er als de cv ketel wordt vervangen door een warmtepomp? Wanneer ontstaat de grootste belasting? Welke installaties draaien dan tegelijkertijd? En zijn sommige pieken te verschuiven? Pas daarna kun je goed beoordelen hoeveel ruimte er werkelijk binnen de aansluiting zit.
Wat kun je als zorgorganisatie doen?
Bij Op Naar Nul kijken we anders. Wij zien netcongestie niet als blokkade, maar als vertrekpunt. In dit artikel delen we een praktijkvoorbeeld uit de zorg: Stichting Karakter, waar volledig gasloos niet haalbaar leek. Totdat we de puzzel anders legden en er meer mogelijk was dan vooraf gedacht.
Loop je tegen de grenzen van je aansluiting aan? Trek dan niet direct de conclusie dat je verduurzamingsplan niet uitvoerbaar is. Begin met inzicht.
1. Breng het huidige energieprofiel in beeld
Kijk niet alleen naar het jaarverbruik, maar juist naar kwartierwaarden. Wanneer ontstaan de hoogste pieken en waardoor worden die veroorzaakt?
2. Bereken de toekomstige energievraag
Breng in beeld wat geplande maatregelen betekenen voor het elektriciteitsverbruik. Denk aan warmtepompen, elektrisch tapwater, ventilatie, laadpunten en andere installaties.
3. Kijk naar gelijktijdigheid
Niet iedere installatie vraagt op hetzelfde moment maximaal vermogen. Door de verschillende energievragen over de dag naast elkaar te leggen, ontstaat een realistischer beeld van de benodigde capaciteit.
4. Onderzoek verschillende scenario’s
Soms kan een installatie kleiner worden gedimensioneerd. Soms helpt slimme aansturing of het verschuiven van energiegebruik. En soms zijn aanvullende oplossingen nodig, zoals opslag of een andere fasering van maatregelen.
5. Kijk verder dan vandaag
Het doel is niet om koste wat kost binnen een bestaande aansluiting te blijven. Het doel is om eerst goed te weten welke capaciteit werkelijk nodig is. Dat voorkomt dat verduurzamingsplannen te vroeg worden stilgezet, omdat ze op papier niet zouden passen. Tegelijk voorkom je dat installaties onnodig groot worden ontworpen of dat direct naar kostbare oplossingen zoals batterijopslag wordt gegrepen. Soms blijkt de bestaande aansluiting voldoende, zijn aanpassingen nodig of soms is de beschikbare ruimte daadwerkelijk te klein. Maar dan maak je die conclusie op basis van inzicht en berekeningen, niet op basis van aannames.
Netcongestie is een randvoorwaarde, geen eindconclusie
Netcongestie maakt verduurzaming complexer. Zeker in de zorg, waar comfort en continuïteit niet ter discussie staan. Maar een volle aansluiting betekent niet automatisch dat elektrificeren onmogelijk is. Door het werkelijke energiegebruik te analyseren, toekomstige scenario’s door te rekenen en goed te kijken naar pieken en gelijktijdigheid, ontstaat een veel realistischer beeld van wat er binnen de bestaande aansluiting kan. Pas daarna weet je welke oplossing nodig is.
