Stichting Karakter maakt zorg duurzaam: twee zorggebouwen nu volledig gasloos

Hoe maak je specialistische jeugdzorg écht duurzaam zonder het comfort van jongeren of de betaalbaarheid van zorg uit het oog te verliezen? Bij Stichting Karakter in Ede zijn twee zorggebouwen inmiddels volledig gasloos, zonder concessies te doen aan het comfort en met oog voor een duurzamere toekomst.

Ambitie: energie besparen en zorgkwaliteit waarborgen

Stichting Karakter biedt intensieve zorg aan jongeren met complexe problematiek. Comfort is daarbij geen luxe, maar onderdeel van behandeling: altijd warm kunnen douchen of een warm bad nemen vormt een belangrijk onderdeel van een heilzame en ondersteunende omgeving op weg naar herstel.

“Minder douchen om daarmee energie te besparen is voor ons geen geschikte duurzaamheidsmaatregel: het herstel van de jongeren staat altijd voorop, een warme douche of bad kán daar onderdeel van zijn. Maar het moet wél energiezuiniger,” zegt Morach Delfos, projectleider vastgoed bij Stichting Karakter.

Tegelijk is de betaalbaarheid van zorg belangrijk, zodat middelen vooral naar goede begeleiding en behandeling gaan.

Verder kijken dan standaardadviezen

Een eerder advies stelde dat volledig elektrisch verwarmen niet mogelijk was, door netcongestie en beperkte capaciteit.

Maar wij bekeken het verbruik opnieuw, op kwartierniveau. Niet alleen de hoogste piek, maar vooral de patronen eronder. Daar bleek de ruimte te zitten. Door slim te kijken naar momenten van werkelijke belasting, bleek volledig gasloos wél haalbaar, zonder concessies aan comfort.

“Door meer in detail naar de warmtevraag van het pand te kijken, werd zichtbaar dat tapwater wellicht een grotere uitdaging vormde voor een gasloze warmtepompopstelling dan de verwarming van het pand, maar volgens Op Naar Nul niet onmogelijk. Waarom hybride als het verantwoord ook gasloos kan? Op Naar Nul heeft met hun kennis en kunde een passend ontwerp gemaakt waarbij de gasgestookte installatie geheel vervangen kon worden door een warmtepompinstallatie voor zowel tapwater als verwarming, met een verrassend laag totaal opgesteld vermogen. De verantwoording van de investering werd onderbouwd met een gedegen businesscase. Het blijft vele malen duurder dan een traditionele gasopstelling, maar binnen de levensduur van een installatie een verantwoordbare investering in het licht van de taak die wij allen hebben om minder CO₂-uitstoot te realiseren.”

Morach Delfos – Projectleider vastgoed Stichting Karakter

De technische oplossing: warmtepompen en zonnepanelen

Met dynamische gebouwsimulaties berekenden we exact wat nodig was om beide gebouwen warm te houden en over voldoende warm tapwater te beschikken, zelfs bij intensief gebruik van de douches. De uitkomst: 45 kW per gebouw, ruim binnen de beschikbare capaciteit. Op basis van deze analyse hebben we een volledige aanbestedingsleidraad opgesteld.

Die analyse was zo compleet, dat installateurs bij de aanbesteding direct konden offreren op de uitgewerkte technische specificaties. Het denkwerk was al gedaan; de focus lag puur op de uitvoering.

Uiteindelijk werden drie hoogtemperatuur-warmtepompen per gebouw geïnstalleerd (elk 15 kW). Daardoor konden de bestaande radiatoren en leidingen blijven zitten en bleven de werkzaamheden aan het pand beperkt.

Naast de warmtepompen kwamen er zo’n 100 zonnepanelen op de daken. De opwekking en het gebruik sluiten naadloos op elkaar aan. Zo werkt het systeem maximaal duurzaam: de zorglocatie profiteert direct van eigen groene stroom én verlaagt de energierekening.

“Waar eerder werd gedacht dat gasloos onmogelijk was, bleek met een frisse blik juist meer mogelijk dan verwacht. Door verder te kijken dan het bestaande advies ontdekten we dat de pieken in elektra- en gasverbruik elkaar niet overlapten, waardoor een nieuwe verduurzamingsroute ontstond. Met dynamische gebouwsimulaties, slimme regeltechniek, zonnepanelen en warmtepompen hebben we twee zorggebouwen gasloos kunnen maken en drie andere gebouwen toekomstbestendig verduurzaamd. Samen met TEC Warmtepompen en onze rol als technisch adviseur en begeleider heeft de zorglocatie een grote stap richting een duurzame en slimme energievoorziening gezet.”

Rolf Sijtsma – Technisch Adviseur en projectcoördinator Op Naar Nul

Slim samenwerken: ieder zijn specialisme

Het succes van het project zat niet alleen in de technische keuzes, maar ook in de manier van samenwerken. Na het adviestraject werd ons gevraagd om ook tijdens de uitvoering mee te kijken op de techniek.

Stichting Karakter bleef zelf projectleider en bepaalde de koers en konden rekenen op onze technische expertise en snelle beantwoording van vragen. Door samen te werken vanuit ieder zijn specialisme, bleven de kosten beheersbaar, het traject flexibel en kon de voortgang behouden blijven.

Stichting Karakter’s hoge duurzaamheidsambitie was daarbij voelbaar. De organisatie is aangesloten bij de Green Deal Zorg en geeft invulling aan hun CO2-routekaart. Dit project vormt een belangrijke stap richting een nog duurzamere toekomst. En de samenwerking krijgt vervolg: ook voor een soortgelijk traject op een andere locatie mogen wij het advies en de begeleiding verzorgen.

Resultaten in beeld

• Twee zorggebouwen volledig gasloos – comfort en dagelijkse routines, zoals langdurig douchen als therapie, zijn behouden gebleven.
• Energieverbruik en kosten fors omlaag – door een combinatie van efficiënte warmtepompen en eigen zonnestroom wordt maximaal bespaard.

Per jaar:
✔ 21.000 m³ gasreductie
✔ 40.000 kWh opwek per jaar
✔ 44.000 kg CO₂-besparing
Gevolg: volledig elektrisch zonder netverzwaring

• Zorgprocessen ongestoord – door goede planning en afstemming kon de dagelijkse zorg gewoon doorgaan tijdens de werkzaamheden.
• Partnerschap – Stichting Karakter kon zich blijven richten op haar zorgtaak, wij stonden klaar als technisch vraagbaak en begeleider.