Verduurzamen ondanks netcongestie?

Bij Slot Zeist, DOS-C en De Koppeling bleek het wel te kunnen

Hoe netcongestie niet het einde, maar het begin is van een nieuwe denkrichting 
Veel gemeenten willen hun maatschappelijk vastgoed verduurzamen. Van het gas af, het energieverbruik omlaag en gebouwen klaar voor de toekomst. Maar zodra netcongestie op tafel komt, lijkt de vaart eruit te raken. Want hoe kun je elektrificeren als de aansluiting al tegen de limiet zit?

Bij Op naar Nul kijken we anders. Wij zien netcongestie niet als blokkade, maar als vertrekpunt. Voor de gemeente Zeist onderzochten we drie heel verschillende gebouwen: een rijksmonument, een sportvereniging en een multifunctioneel wijkgebouw. In alle gevallen was de aanname dat verduurzaming binnen de bestaande aansluiting onmogelijk zou zijn. Totdat we de puzzel anders legden. Drie verhalen die laten zien: wie uitgaat van wat er wél kan, komt verder dan gedacht.

Slot Zeist – als zelfs een rijksmonument ruimte blijkt te hebben

Slot Zeist en netcongestie: geen vanzelfsprekende combinatie. Het pand is beschermd, nauwelijks aanpasbaar en de aansluiting leek een knelpunt.

Door niet naar het totaalverbruik, maar juist naar de pieken op koude dagen te kijken, ontdekten we dat er nog 50 kilowatt aan ruimte zat in het bestaande netcontract.

We onderzochten verschillende warmtebronnen en kwamen uit bij twee haalbare opties: warmte uit de slotgracht (aquathermie) en een lucht/water-warmtepomp. Aquathermie scoorde iets beter op energieverbruik, maar is onbekender terrein voor veel installateurs en vraagt om een iets hogere investering.

De gemeente koos voor een lucht/water-warmtepomp: een bewezen techniek die goed past binnen de beschikbare ruimte én het budget.

Met deze aanpak, zonder netverzwaring en binnen de bestaande aansturing, kan tot 50% gas worden bespaard.

“Zelfs binnen de bestaande grenzen bleek veel meer mogelijk dan gedacht.
En dat bij een rijksmonument”.

Wat er wél kon bij Slot Zeist 

• 50 kW ruimte binnen bestaande aansluiting
• Keuze tussen aquathermie en lucht/water-warmtepomp
• Tot 50% gasbesparing zonder grote ingrepen

Sportvereniging DOS-C: meer ruimte dan gedacht

De zonnepanelen lagen er al, maar een groot deel van de opgewekte stroom werd niet benut. Terugleveren mag technisch nog, maar levert steeds minder op. En op termijn moet de gemeente, net als veel anderen, dynamisch gaan afknijpen bij piekbelasting.

Uit onze analyse bleek dat het werkelijke stroomverbruik ruim onder het contractvermogen ligt. Er is dus wél ruimte. Voldoende zelfs voor een warmtepomp van 180 kilowatt.

Ook keken we hoe de beschikbare stroom slimmer ingezet kon worden. Warmtapwater wordt deels met elektrische boilers geproduceerd. Door dit vooral overdag te doen, kan de opgewekte zonnestroom direct worden benut.

Daarnaast rekenden we een batterijscenario door. Technisch haalbaar én effectief. Zeker nu intern salderen tussen gebouwen stopt, helpt een batterij om pieken af te vlakken en meer van de eigen stroom zelf te gebruiken.

De gemeente neemt het plan integraal over: warmtepompen voor verwarming en warmtapwater, in combinatie met een batterij. De subsidieaanvraag is in voorbereiding.

“Zonder netverzwaring en met betere afstemming tussen opwek en verbruik, ligt er nu een plan dat écht werkt voor deze locatie”.

Wat er wél kon bij DOS-C

• Ruimte binnen bestaande aansluiting
• Warmtapwater verplaatsen naar momenten met zonopwek
• Batterij om zonnestroom zelf te benutten

Wijkcentrum en Sporthal De Koppeling: samen sterk binnen de aansluiting

De sporthal en het wijkcentrum hadden elk hun eigen aansluiting. Er werd gedacht dat er geen ruimte zou zijn om beide gebouwen volledig elektrisch te verwarmen.

Onze analyse liet iets anders zien. Door het gasverbruik over het elektraverbruik te leggen, en rekening te houden met isolatie, kierdichtheid en gebouwzwaarte, werd duidelijk dat twee elektrische warmtepompen wél mogelijk zijn binnen de bestaande aansluitingen.

Ook de zonnepanelen op het dak boden kansen. Door de helft van de opwek van de sporthal aan te sluiten op de meterkast van het wijkcentrum, kon de zonnestroom directer worden gebruikt.

Op basis van deze inzichten overweegt de gemeente nu zelfs om beide aansluitingen om te zetten naar het voordeligere kleinverbruikstarief. Iets wat eerder niet haalbaar leek.

“Met een scherp beeld van verbruik en gebouwkenmerken bleek volledig elektrisch verwarmen ineens wél mogelijk”.

Wat er wél kon bij De Koppeling

• Volledig elektrisch verwarmen binnen bestaande aansluitingen
• Zonnestroom benutten via slimme verdeling tussen gebouwen
• Overgang naar kleinverbruik nu realistisch en financieel aantrekkelijk

Conclusie

Meer bleek mogelijk dan gedacht. Niet door het net als probleem te zien, maar door het als uitgangspunt te nemen.

Deze drie voorbeelden laten zien dat:

• Er vaak nog volop ruimte is binnen bestaande aansluitingen
• Analyse op detailniveau leidt tot haalbare oplossingen
• Verduurzaming pas écht werkt als je gebouw, gebruik en techniek samen bekijkt